فناوری اطلاعات

وبلاگ اطلاع رسانی معاونت فناوری اطلاعات مدرسه راهنمایی عترت ورامین

مقاله فناوری اطلاعات در آموزش و پرورش

مقاله خانم شهیندخت عالی با عنوان " فناوری اطلاعات در آموزش و پرورش " کارشناس ارشد علوم تربیتی و عضو هیأت علمی دانشگاه اصفهان مقاله جالبی است که  تقدیم شما می گردد.

 

http://s3.picofile.com/file/7673901070/005.jpg

فناوری اطلاعات در آموزش و  پرورش

شهیندخت عالی*  

چکیده:

آن چه مسلم است، دنیای قرن بیست و یکم در واقع دنیای استیلای فناوری نوین اطلاعات و دنیای شتابزدگی تاریخ به لحاظ تغییرات و تکثرات
شتاب آمیز علمی، اقتصادی، فرهنگی و سیاسی خواهد بود. سیستم های آموزشی در یک جامعه و به تبع آن آموزش و پرورش، قادر نخواهد بود هم چون جزیره ای خود را منفک از دیگر نهادهای اجتماعی، ملی و فعل و انفعالات گسترده­ی
بین المللی در دهکده­ی جهانی بداند، زیرا جامعه­ی آموزشی هم به لحاظ تجربه­گرایی تاریخی و هم به لحاظ شرایط ویژه­ای که قرن بیست و یکم را احاطه خواهند نمود، مطمئناً مرکز ثقل تغییرات، تحولات و تکثرات قرن بیست و یکم خواهد بود.

همیشه جامعه­ی اطلاعاتی و فناوری نوین اطلاعات و ارتباطات، به عنوان عامل نجات و در عین حال تهدید کننده تلقی شده اند. اگر چه این فناوری ها به هیچ وجه بی طرف و خنثی نیستند، اما باید آنها را همان گونه که هستند _ وسائلی برای کسب اطلاعات و برقراری ارتباط که با ساختارهای موجود جامعه پیوند خورده اند _ پذیرفت.

در عین حال از آن جا که فرایند تغییر و تحول در ماهیت نهادهای اجتماعی بشری قرار دارد، سیستم های آموزشی نیز در آینده­ی نزدیک دستخوش تغییر و تحولات و یا حتی چالش های احتمالی خواهند شد. اما مسأله­ی اساسی
این است که چه استراتژی هایی را بایستی اتخاذ کرد که نظام های آموزشی و آموزش و پرورش در دنیای قرن بیست و یکم دنباله­روی صرف نباشد، بلکه
هم گام با رشد و پیشرفت بشری به بازسازی و باز آفرینی خود بپردازد.

در این مقاله پس از توضیحاتی درباره­ی فناوری اطلاعات به نقش و جایگاه آن در آموزش و پرورش کشورهای توسعه نیافته و نیز ایران پرداخته شده و سپس پیش نهادها و راه­کارهایی در زمینه­ی چگونگی ورود به جامعه­ی اطلاعاتی و شیوه های استفاده از فناوری های اطلاعات پرداخته می شود.


 

فناوری اطلاعات در آموزش و  پرورش

شهیندخت عالی*  

چکیده:

آن چه مسلم است، دنیای قرن بیست و یکم در واقع دنیای استیلای فناوری نوین اطلاعات و دنیای شتابزدگی تاریخ به لحاظ تغییرات و تکثرات
شتاب آمیز علمی، اقتصادی، فرهنگی و سیاسی خواهد بود. سیستم های آموزشی در یک جامعه و به تبع آن آموزش و پرورش، قادر نخواهد بود هم چون جزیره ای خود را منفک از دیگر نهادهای اجتماعی، ملی و فعل و انفعالات گسترده­ی
بین المللی در دهکده­ی جهانی بداند، زیرا جامعه­ی آموزشی هم به لحاظ تجربه­گرایی تاریخی و هم به لحاظ شرایط ویژه­ای که قرن بیست و یکم را احاطه خواهند نمود، مطمئناً مرکز ثقل تغییرات، تحولات و تکثرات قرن بیست و یکم خواهد بود.

همیشه جامعه­ی اطلاعاتی و فناوری نوین اطلاعات و ارتباطات، به عنوان عامل نجات و در عین حال تهدید کننده تلقی شده اند. اگر چه این فناوری ها به هیچ وجه بی طرف و خنثی نیستند، اما باید آنها را همان گونه که هستند _ وسائلی برای کسب اطلاعات و برقراری ارتباط که با ساختارهای موجود جامعه پیوند خورده اند _ پذیرفت.

در عین حال از آن جا که فرایند تغییر و تحول در ماهیت نهادهای اجتماعی بشری قرار دارد، سیستم های آموزشی نیز در آینده­ی نزدیک دستخوش تغییر و تحولات و یا حتی چالش های احتمالی خواهند شد. اما مسأله­ی اساسی
این است که چه استراتژی هایی را بایستی اتخاذ کرد که نظام های آموزشی و آموزش و پرورش در دنیای قرن بیست و یکم دنباله­روی صرف نباشد، بلکه
هم گام با رشد و پیشرفت بشری به بازسازی و باز آفرینی خود بپردازد.

در این مقاله پس از توضیحاتی درباره­ی فناوری اطلاعات به نقش و جایگاه آن در آموزش و پرورش کشورهای توسعه نیافته و نیز ایران پرداخته شده و سپس پیش نهادها و راه­کارهایی در زمینه­ی چگونگی ورود به جامعه­ی اطلاعاتی و شیوه های استفاده از فناوری های اطلاعات پرداخته می شود.

 

فناوری اطلاعات چیست؟

اصطلاح « فناوری اطلاعات » برای توصیف فنونی به کار می­رود که ما را در ضبط، ذخیره­سازی، پردازش، بازیابی، انتقال و دریافت اطلاعات یاری می کند. (کیت بهان، دیانا هولمز، ترجمه آذرخش و مهرداد، 1377)

هرچند فناوری اطلاعات، اصطلاحی است جدید، از لحاظ مفهومی قدمت آن به قدمت اشتیاق انسان به برقراری ارتباط می رسد. در حال حاضر سیستم های اطلاعاتی ما را قادر می سازند تا سیستم های اطلاع­رسانی کارآمدی به وجود آوریم. بدون کاربرد معقول فنون اطلاعاتی، فعالیت ها تقریباً بی فایده و بی حاصل خواهد بود. برای سهولت تصمیم­گیری به اطلاعات نیاز داریم. هدف اصلی سیستم­های اطلاعاتی کسب اطلاعات، پردازش آن به صورت مفید و در دسترس قرار دادن آن برای انجام وظایف مختلف است. (منبع قبلی)

یکی از نقش های سیستـم اطلاعــاتی در آموزش و پرورش، ایجـاد این اطمینان

 

است که بتوانیم در مواقع لزوم اطلاعات مورد نیاز خود را تهیه کنیم. باید کوشش کنیم تا اطلاعات مورد نیاز را پیش بینی نموده هنگام لزوم در دسترس داشته باشیم.

 

2

 

1

 

فناوری اطلاعات، در جامعه­ی اطلاعاتی امروزه در اصل الکترونیک بوده و اساس آن را مدارهای یک پارچه قطعات سیلیکون تشکیل می دهند. این فناوری به دو گروه عمده تقسیم می شود. نخستین گروه را «تله ماتیک ها» یعنی رسانه های بزرگ می نامند که فناوری هایی چون کامپیوتر، تلفن، ماهواره، تلویزیون، رادیو، ویدئو و دیگر فناوری هایی که به زیر بنای گسترده نیاز دارند،
دربرمی­گیرند. هنگامی که از فناوری تله ماتیک سخن به میان می آید فرض بر این است که هم روند انتقال پیام مورد نظر است و هم سخت افزاری که جهت تکمیل مبادله ضروری می باشد.

دومین نقش فناوری « اتنوترونیک » یا رسانه­های کوچک نامیده می شوند که وسایلی چون ماشین تحریر، ضبط صوت، فاکس، ماشین های فتوکپی، ساعت­های دیجیتال و دیگر انواع فناوری­های شخصی را در بر می­گیرد. تمامی این فناوری های اطلاعات، جزئی از رسانه های بزرگ و کوچک محسوب می شود . (هنسون و رولا، ترجمه حیدری، 1373)

 

1. Tele matics                                               2. Ethnotronic

 

فناوری اطلاعات واژه ای است که کشورهای در حال توسعه با درجه­ی متفاوتی از پیچیدگی نسبت به کشورهای توسعه یافته با آن روبه­رو هستند. اما به طور کلی فناوری­رسانه­های کوچک بیش­از فناوری رسانه­های بزرگ دراین کشورهارواج دارد.

 

 

 

در این جا با توجه به نقش اساسی رسانه ها در آموزش و پرورش جهت روشن شدن تمایز بین رسانه ها و فنون اطلاعات (فناوری اطلاعاتی) به توضیحی کوتاه در مورد تفاوت این دو پرداخته می شود.

رسانه ها به ابزاری اطلاق می شود که هر یک در مقطعی از تاریخ هدف و کاربرد محدودی داشته اند (و ممکن است الکترونیک هم نباشند). اما فناوری اطلاعات واژه­ای است با تعبیری باز که مجموعــه­ی وسیعی از فنـاوری ارتباطات (کامپیوتر، ماهواره، ویـدئو، دیسک و ...)که ارتبــاط های پیچیده­تر وگسترده تری را فراهم می سازند، در بر می­گیرد.

به هر حال کسانی که از جوانب و فنون اطلاعات سخن به میان آورده­اند، تصاویر و ایده­های بسیاری در قبال قدرت اطلاعات ارائه داده اند. یکی از مضامین، تصاویر شگفت آوری از دسترسی فوری فناورانه به اطلاعات کاملاً سازمان یافته ارائه می دهند؛ تصویری از گروه های اجتماعی بدون دسترسی به اطلاعات که هر روز فقیرتر می شوند و ثروتمندانی که هر روز غنی­تر می گردند. به هر حال، در جهان واقعیت، احتمال قوی وجود دارد که دو طیف کاملاً متضاد، خوش بینانه و بدبینانه تمامی تغییراتی را که افراد مختلف در زمان های متفاوت در هر یک از جوامع احساس می کنند، در خود جای دهند.

(جان لنت ) می گوید: برخی از پیش گویی ها بر این نظر است که فناوری اطلاعات به توسعه­ی «دهکده­ی جهانی» خواهد انجامید و برخی دیگر نیز بر این باورند که فناوری های جدید اطلاعات، به تفاهم، صلح و برادری بین المللی کمک خواهنـد کـرد. بـرخی نیز از فناوری به عنوان عـاملی در جهت تقویت استقلال و

 

ارتقای اندیشه های دموکراتیک یاد می کنند و عده ای نیز فناوری را عامل رهایی­بخش توده های جهان سوم دانسته اند و به همین دلیل در نظر آنان دست یابی به اطلاعات از طریق سیستم های بزرگتر ارتباطی هدفی است که
می باید دنبال شود.

اما کشورهای در حال توسعه علاوه بر مشکل دسترسی به فناوری، با مسائل ساختاری و رفتاری مرتبط با آن نیز روبه رو هستند. کارآیی در زمینه­ی این فناوری ها به عوامل سیاسی، فرهنگی ، اقتصادی ، فنی و سطح پیشرفت نرم افزار و چگونگی نهادینه شدن و بهره گیری از آن ها بستگی دارد . (هنسون و رولا، ترجمه حیدری، 1373)

علاوه بر عوامل فوق، چهار نیروی دیگر که در پذیرش فناوری جدید اطلاعاتی و ارتباطی در آموزش و پرورش مؤثرند عبارتند از :

1- برداشت تجدید نظر شده در ارتباطات در آموزش و پرورش

2- انقلاب نهادهای جدید اطلاعاتی

3- اطلاعات وساختارهای اجتماعی متناسب با جامعه­ی اطلاعاتی

4- فرآیند به کارگیری فناوری های اطلاعات

 

نقش فناوری اطلاعات در آموزش و پرورش کشورهای توسعه نیافته:

بر پایه­ی نظرات کمیسیون بین المللی یونسکو در بررسی مشکلات ارتباطات، یکی از نقش ها و وظایف فناوری ارتباطات و اطلاعات در جامعه، موضوع آمـوزش و پـرورش است. یعنی انتقـال اطلاعات لازم برای رشد و پرورش

 

 

افکار، ساخت و پرورش شخصیت و فراگیری مهارت ها، هم چنین انتقال
پیام های متنوع و گسترده­ی لازم به منظور کمک به فراگیران در شناخت، درک و قدردانی از یکدیگر و اتحاد در تعهدات اجتماعی. ( استوور، ترجمه نجف بیگی و صرافی زاده، 1375) .

 از جمله وسائل عمده ای که از طریق آن می توان به تحرک روانی، احساس یگانگی، استدلال و اعتماد به نفس رسید، آموزش و پرورش است و در این مورد فناوری اطلاعات می تواند نقش عمده­ای را داشته باشد. رشد فناوری اطلاعات در کشورهای توسعه یافته و توسعه نیافته، بخصوص در زمینه­ی وسائل ارتباط جمعی موجب فرصت های تازه ای در آموزش و پرورش می شوند.

ارتباطات به ایجاد « محیط آموزشی» منجر می گردد که در آن هم خود وسیله و هم موضوع بحث است. به عنوان وسیله موجب می شود تا تعداد زیادی از مردم، بخصوص در مناطق روستایی، به مهارت­های اولیه مجهز شوند. به عنوان موضوع یا پیکره­ی اطلاعات به مردم اجازه می دهد تا با یکدیگر بهتر ارتباط برقرار کنند و از مراودات اجتماعی بهره مند شوند.

بین فناوری اطلاعات و آموزش روابط روشن و متقابلی وجود دارند . ( مک براید) ابتدا این که اطلاعــات و ارتبـاطات مکمــل توسعـه­ی خردمنــدانه است. در نظــر بسیــاری از مـردم کشورهای کم­توسعه یافته، مدرسه مساوی و یا معادل وسایل ارتباط جمعی تلقی می شود، و از طریق رادیو است که مردم دانش کسب می­کنند. حتی محتوای بعضی از برنامه ها که طبیعتاً آموزشی نیستند، موجب فراگیری فرد می­شود امکان پیشرفت دموکراسی وعدالت را میسر می سازد.

 

دوم این که وجود اطلاعات بسیار زیاد و مجموعه­ی آنها در طبقه­بندی­های تخصصی موجب شده تا افراد به طور قابل ملاحظه­ای به دانش وکاربرد آن دسترسی یابند. نظریاتی از قبیل« دهکده­ی  جهانی» دنیای کامپیوتر و ایجاد تمدن از طریق ابزار بصری، دلالت بر رشد محیط جدیدی دارند که در آن فناوری اطلاعات و آموزش همه در اطراف ما هستند. دسترسی به اطلاعات خاص باعث
می شود تا افراد در حل مشکلاتشان از آن استفاده کنند.

سوم این که تسهیلات پخش رادیویی در بسیاری از کشورها موجب تدوین برنامه های آموزشی خلاق گردیده، و بعضی برنامه های آموزشی رسمی مکمل دروس مدرسه یا دانشگاه شده اند.

بعضی از این تسهیلات غیر رسمی­تر هستند و برای بزرگسالانی که به دانش فنی یا کشاورزی نیاز دارند تهیه می شوند.

چهارم، فناوری اطلاعات، خصوصاً وسایل ارتباطات راه دور موجب می شود تا کیفیت آموزش از طریق ابزار تصویری و صوتی در مدرسه بالا رود. فناوری اطلاعات می تواند به آموزش کودکانی بپردازد که به مدرسه دسترسی ندارند و مدت های مدیدی است که در مناطق روستایی فراموش شده­اند. از طریق رادیو می توان به سواد آموزی پایه­ای آموزش ریاضی، مهارت در بهداشت، تغذیه و کشاورزی به بزرگسالان اقدام کرد. فناوری اطلاعات، وسایل آموزشی برنامه­ریزی شده­ای را در بر می­گیرد که به عنوان وسیله­ای گفت و شنود برای محصلینی که به کمک اضافی نیاز دارند به کار برده می شود و موجب می گردد که معلم وقت خود را برای کارها و امور دیگر صرف کند.

 

 

نهایتاً موسسات آموزشی در برنامه های تربیتی خود روی ارتباطات مؤثر تأکید می­کنند، در حالی که فرایند آموزشی خود به عنوان یک تجربه در امر ارتباطات شناخته شده است. مربیان می­خواهند برای به کارگیری ابزار آموزشی موثرتر با محصلین در ارتباط متقابل قرار گیرند. زیرا برقراری رابطه­ی گفت و شنود بین محصلان و معلمان  به تشویق جریان دو طرفه منتهی می شود تا ارتباط یک طرفه­ی انتقال معلومات . کلیه­ی این عوامل موجب تحکیم رابطه­ی متقابل بیشتر بین آموزش و فناوری اطلاعات گردیده وعملاً باعث شده تا ارتباط مؤثرتر برقرار شود . ( استوور، ترجمه نجف بیگی و صرافی زاده، 1375)

اما از سوی دیگر چنین به نظر می رسد که کشورهای کم توسعه یافته و در حال توسعه عموماً از آن نگرانند که از « انقلاب اطلاعات» به ویژه در آموزش عقب بمانند. همین نگرانی سبب می شود که تا بخش عظیمی از امکانات مالی دولت ها در جهت خرید تازه ترین انواع فناوری صرف شود، بدون آن که آمادگی برای جذب و بهره­گیری از مزایای آن مورد توجه قرار گیرد.

(هم­لینک، 1983) در بحث از پیامدهای سیاست های فناوری در جهان سوم می گوید: تنوع و رقابت فشرده در تولید فناوری اطلاعات اغلب سبب می شود تا کشورهای وارد کننده نتوانند در زمینه­ی ارزیابی و جذب آن مهارت لازم را از خود نشان دهند. از سوی دیگر کشورهای جهان سوم تلاش می کنند تا به نوعی، ظرفیت اطلاعات برای خود ایجاد کنند. تلاش این کشورها در زمینه­ی ایجاد ظرفیت اطلاعات اغلب به صورت کاملاً کنترل نشده و تصمیمات بدون مقدمه صورت می گیرد.

 

 

کشورهای در حال توسعه باید سیاست هایی اتخاذ کنند تا آنها را در برابر قید و بندهای اقتصادی خارجی که با پیامدهای سیاسی و فرهنگی همراه است حفظ کند. این کشورها باید در عین حال تلاش کنند تا با ایجاد زیر بنای لازم و مهار منابع موجود در جهت اتکای به خود گام بردارند.

نقش فناوری اطلاعات در آموزش و پرورش ایران:

ما موظفیم که از طریق تمرکز بر ارتباط و یادگیری خود را برای با هم زیستن، به اعضای قابل و شایسته­ی جامعه­ی محلی جهانی بدل سازیم. بنابراین یادگیری برای با هم زیستن پیش شرطی برای حل مشکلات مخاطره آمیز در سال های آینده است.

فناوری اطلاعات در آموزش و پرورش کشور ما به عنوان عامل نجات و در عین حال تهدید- کننده تلقی شده است. گرچه این فناوری­ها به هیچ وجه بی طرف و خنثی نیستند، باید آنها را همان گونــه که هستند پذیرفت. وســائلی بـرای برقـراری ارتبـاط که با ساختـارهای موجود جامعه پیوند­ خورده­اند، فناوری­ها و سیاست هایی که نوآوری ها و کاربرد را تحت تاثیر قرار می دهند، به طور اخص عوامل دگرگونی محسوب می شوند و به ندرت می توان از اثرات آن­ها در امان ماند . با وجود این، کنترل فناوری و نرم افزار می تواند سودمند و در جهت منافع آموزشی جامعه باشد. سیاست هایی که برای برآوردن این گونه نیازها طراحی شده باشد به احتمال زیاد با استقبال طیف وسیع تری از افراد جامعه روبه رو خواهد شد.

تصمیم­های آمـوزش و پـرورش در قبـال فنـاوری اطلاعـات، تحت تـأثیر عوامل

 

متعددی چون مسائل سیاسی، اقتصادی و فرهنگی و فناورانه قرار دارند. بررسی های انجام شده نشان می دهد بدون حمایت سیاسی، نوآوری در آموزش و پرورش کشور ما، در زمینه­ی فناوری اطلاعات امکان پذیر نخواهد بود.

عوامل فرهنگی عنصر دیگری است که در پذیرش و کاربرد فناوری های بسیار مهم ارزیابی می­گردد. عوامل فرهنگی نیز همانند زمینه های فرهنگی، ایدئولوژی فرهنگی و چالش های فرهنگی به پذیرش فناوری در نظام های مختلف آموزشی به ویژه به آموزش و پرورش کمک می کنند. سنت که یکی از مهم ترین مفاهیم در تحولات درونی کشورهای در حال توسعه تلقی می شود، نظام های آموزشی را تحت تأثیر قرار می دهد . در نتیجه­ی اهمیت سنت و فرهنگ­ها، معیارهایی برای تشخیص نیازها و کانال های مناسب جهت پذیرش تغییرات ناشی از فناوری به دست می دهد.

وجود منابع اقتصادی، عامل مهمی برای تأسیس، نگهداری، توسعه و اشاعه فن آوری ها برای کاربردهای عملی در آموزش و پرورش محسوب می شود . ولی اختصاص منابع اقتصادی در سومین اولویت قرار دارد، زیرا تا حد زیادی بازتابی از فرهنگ غالب و ایدئولوژی های سیاسی و آداب و سنن می باشند.

فناوری اطلاعات به خودی خود در آموزش و پرورش حائز اهمیت است ولی بدون سه عامل فوق نمی توان فناوری را در آموزش و پرورش در جایگاه خاص خود قرار داد. همراه با سخت افزار فناورانه، نرم افزار نیز که گاهی جایگزین کم هزینه­ای برای سلطه­ی فرهنگی و تقویت کاربرد فناورانه در یک چارچوب فرهنگی محسوب می شود، مورد توجه قرار دارد.

 

در هر حال آن چه مسلم است، مدارس می توانند به عنوان مهم ترین کانال برای ایجاد آگاهی فناوری اطلاعات تلقی شوند. گسترش فرهنگ فناوری ارتباطات در مقاطع تحصیلی مختلف، اثرات وسیعی برای جامعه به همراه دارد.دانش آموزان امروز نه تنها به نسل فعال فناوری اطلاعات در آینده تبدیل خواهند شد، بلکه قادرند تا نقش مهمی برای رواج فرهنگ فناوری اطلاعات در محیط خانواده و اجتماع اطراف خود ایفا کنند. ناگفته پیداست که ابتدا خود معلمان باید به ادراک انواع امکانات موجود قادر بوده و از فناوری اطلاعات گریزان و غافل نباشند. این امر برنامه­ی آموزش معلمان و در عین حال برنامه های آموزش بزرگسالان را برای تسهیل مشاغل تازه ای که فناوری اطلاعات به همراه آورده است، ایجاب می کند.

 

فناوری اطلاعات و لزوم تغییر در آموزش و پرورش :

هم­چنان که زندگی اجتماعی بشر در ابعاد مختلف دستخوش تغییر و تحول می گردد، پنجره­های جدیدی از مجهولات به روی او گشوده می شود. بالطبع خواسته یا ناخواسته محتوا و رسالت جهانی نظام های آموزشی نیز دستخوش این اپیدمی خواهد گردید . در عین حال که سه عنصر زمان، تغییر و پیشرفت فرصت­های طلایی را برای نظام های آموزشی به طور اعم و آموزش و پرورش به طور اخص فراهم خواهد آورد، آن­ها را به طور اساسی با چالش و بحران های غیر مترقبه اما مسلّم نیز مواجه خواهد ساخت، که رویارویی با این چالش ها و استقبال از تغییرات وتحولات نیازمند گزینش متدولوژی صحیح و اتخاذ استراتژی هایی مناسب و هم چنین تشریک مساعی و همکاری جمعی و تلفیقی می باشد.

 

به نظر الوین تافلر (1372) وظیفه ای که نظام های آموزشی در مواجهه با تغییر پیش رو دارند، روشن است. هدف اولیه­ی آن باید افزایش دادن قدرت مواجهه انسان باشد. یعنی این که فرد بتواند با سرعت و رعایت صرفه جویی خود را با تغییر مداوم انطباق دهد و آهنگ تغییر هر چه تندتر شود، باید برای تشخیص الگو و شکل رویدادهای آینده توجه بیشتری مبذول داریم. برای آن که به انسان کمک کنیم تا شوک آینده را از سر خود رد کند، باید یک سیستم آموزشی فرا صنعتی ایجاد کنیم. برای این منظور به جای جستجو در گذشته باید اهداف و روش­های خود را در آینده بیابیم. آن چه مسلم است، دنیای قرن 21 که در واقع استیلای فناوری نوین و دنیای شتابندگی تاریخ به لحاظ تغییرات وتکثرات شتاب آمیز علمی، اقتصادی، فرهنگی و سیاسی خواهد بود، سیستم های آموزشی از جمله آموزش و پرورش قادر نخواهند بود هم چون جزیره­ای خود را منفک از دیگر نهادهای اجتماعی، ملی و فعل و انفعالات گسترده­ی بین المللی در دهکده­ی جهانی بدانند. زیرا آموزش و پرورش هم به لحاظ تجربه گرایی تاریخی و هم به لحاظ شرایط ویژه ای که قرن بیست و یکم را احاطه نموده اند، مطمئناً مرکز ثقل تغییرات، تحولات و تکثرات قرن بیست و یکم خواهد بود.

بنابراین آموزش و پرورش می تواند در قبال توسعه­ی ملی، تربیت شهروند اجتماعی، استقرار جامعه­ی مدنی و ملی بین المللی، تدارک بستر لازم جهت دست یابی و ایجاد فرصت های مناسب آموزشی و به طور کلی ارتقاء کیفیت زندگی شهروندان، خود را مسؤول و عامل بداند.

 

بی تردید جوامعی که به فناوری اطلاعات صرفاً به عنوان متغیرهای اقتصادی و اهرم های سیاسی نگاه نمی کنند، بهتر می توانند دامنه­ی وسیع احتمالات برای تغییر در آموزش از طریق فناوری اطلاعات را درک کنند. بدین ترتیب می توان الگوهای پیش نهادی فناوری اطلاعات در آموزش و پرورش را به عنوان­کانون مباحث درباره­ی ماهیت دانش، تکنیک های کاربردی و معیاری برای کنترل در جامعه فرض کرد . ( هنسون و رولا، ترجمه حیدری، 1373)

                        فنون                               دانش

 

                                  فناوری اطلاعات

 

                          

               (جایگاه فناوری اطلاعات در تحول آموزش و پرورش و جامعه)

پیش نهادها و راه کارها:

در نظام آموزش و پرورش، ورود فنون اطلاعاتی تحت تأثیر عوامل متعددی قرار می گیرد . سیاست های آموزشی و پژوهشی، نیازها و تقاضاها برای فناوری اطلاعات، وجود محیط­های مناسب اطلاعاتی، فرهنگی و ... الگوهای استفاده از فنون اطلاعات در آموزش و پرورش را پدید می آورند.

اما سؤال این جاست که آیا فناوری کشورهای توسعه یافته را می توان با نیازهای کشورهای در حال توسعه انطباق داد؟ زیرا از لحاظ اجتماعی، اقتصادی، فــرهنگی و ایدئولوژیک ایـن کشـورها بـا یکدیگـر متفاوت هستند. این مشکلات

 

ایجاب می کند تا در زمینه­ی انتقال ورود فناوری، دانش و آموزش و انتخاب سیاست تولید برای آموزش، تدابیر و سیاست های مناسبی اتخاذ ­شود. جالب این که کشورهای توسعه یافته به دلیل سابقه­ی طولانی در زمینه­ی تعیین نیازها و کاربرد فناوری ها بهتر می توانند نیازها، مهارت ها و امکانات استفاده­کنندگان فناوری را تشخیص دهند. کارآیی، تناسب، ارزش فناوری به متناسب بودن اطلاعات پردازش شده، توسعه و انتقال یافته با تناسب زمانی، کیفیت، سازگاری و در نظر گرفتن نیازها و مهارت های استفاده کنندگان واقعی بستگی دارد.

بی گمــان در شــرایط دنیــای کنونی، آموزش و پرورش بــرای برآوردن نیازهای خود به انواع فناوری های نوین، متوسط و ساده نیاز دارد. بنابراین باید برای انتقال و ورود آن و ایجاد مهارت و دانش فنی جهت استفاده از این ابزار تلاش کند. چنین به نظر می­رسد که آموزش و پرورش برای ایجاد شالوده­ی استفاده از ابزار اطلاعاتی چهار اولویت عمده در پیش­رو دارد (البته به استثنای عامل اقتصادی) :

1- بررسی میزان نیاز و استفاده از ابزار اطلاعاتی .

2- تنظیم فناوری های مناسب .

3- توجه به آموزش های فنی .

4- بررسی نیازهای مربوط به ایجاد زیر بنای ارتباطی منسجم .

هم­چنین برای ورود و استفاده­ی صحیح از فناوری اطلاعات در آموزش و پرورش باید به اجرای سیاست هائی اقدام نمود که مهم ترین آنها به شرح زیر می باشد:

 

 

1- توسعه­ی منابع انسانی فناوری اطلاعات از طریق برنامه­های آموزشی و ارتقای مهارت برای بالا بردن کارآیی نیروی کار در آموزش و پرورش .

2- به کارگیری فناوری اطلاعات جهت بالا بردن کارآیی مؤسسات آموزشی برای آموزش هر چه بهتر و استفاده­ی همراه با خلاقیت از این فناوری.

3- حمایت از فناوری اطلاعات از جمله تأمین هزینه­های مربوط به تحقیق و توسعه در آموزش و پرورش .

4- ایجاد شرایط و جو مناسب برای بروز خلاقیت­ها و روحیه­ی مشارکت در آموزش و پرورش با استفاده از فناوری اطلاعات.

5- ایجاد همکاری و هماهنگی بین بخش های مختلف در زمینه­ی استفاده از ابزار مذکور .

6- توسعه­ی فرهنگ استفاده از فناوری اطلاعات از طریق ارائه و تشویق مصرف آن در آموزش و پرورش .

آموزش و پرورش در ارزیابی از انواع فناوری­های اطلاعات باید مسائلی چون نیازها، ویژگی­ها، کارآیی عملی، صرفه جویی اقتصادی و امکانات و پتانسیل های مهارتی موجود در این زمینه را مدنظر قرار دهد.

 

 

 

 

 

 

منابع :

1. هنسون، جریس؛ رولا، اومانا. تکنولوژی­های جدید ارتباطی در کشورهای در حال توسعه . ترجمه داود حیدری . تهران : وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، مرکز مطالعات و تحقیقات رسانه ها، 1373.

2. بهان،کیت؛ هولمز، دیانا . آشنایی با تکنولوژی اطلاعات . ترجمه مجید آذرخش و جعفر مرداد . تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه ها (سمت)، 1377.

3. استـوور، ویلیام جیمـز. تکنولوژی اطلاعات در جهـان سوم . تـرجمه رضا نجف بیگـی و اصغر صرافی­زاده . تهران : دانشگاه آزاد اسلامی، 1375.

4. فصلنامه­ی کتاب، شماره 45، بهار 1380.

 

  
نویسنده : اکرم کچوئی ; ساعت ۱٠:٠٥ ‎ق.ظ روز ۱۳٩۱/۱٢/۱٠
تگ ها :